“Ο Κόσμος της Ειδικής Εκπαίδευσης και Φροντίδας

Συναισθηματικός σαδομαζοχισμός ή αλλιώς παιχνίδια εξουσίας στην ερωτική σχέση | Αρθρο

Google+ Pinterest LinkedIn Tumblr +

Συναισθηματικός σαδομαζοχισμός ή αλλιώς παιχνίδια εξουσίας στην ερωτική σχέση: Αρθρο της Γεωργίας Κιζιρίδου Εξελικτικής – Σχολικής Ψυχολόγου, MSc.

Συναισθηματικός σαδομαζοχισμός

Το  άρθρο είναι της Γεωργίας Κιζιρίδου  Εξελικτικής – Σχολικής Ψυχολόγου, MSc και η επιμέλεια αυτού της Φιλολόγου Μαρίας Σουρτζή και δημοσιεύθηκε και στο www.animartists.com.

Συναισθηματικός σαδομαζοχισμός ή αλλιώς παιχνίδια εξουσίας στην ερωτική σχέση

Νιώθεις την ανάγκη όταν σχετίζεσαι ερωτικά με κάποιο άτομο να ασκείς έλεγχο σε όλες τις εκφάνσεις της ζωής του;

Έχεις κατηγορηθεί στο παρελθόν από συντρόφους σου ότι δείχνεις απάθεια για τη σχέση κι ότι ενδιαφέρεσαι μόνο για τις ατομικές σου ανάγκες;

Ασκείς αρνητική κριτική στο άτομο που σχετίζεσαι με το πρόσχημα ότι οι προτίθεσαι να το βοηθήσεις;

Σε περίπτωση που δεν ικανοποιηθούν οι ανάγκες σου μέσα στην ερωτική σχέση, ασκείς έστω και λανθάνουσες μορφές βίας (π.χ. άρνηση επικοινωνίας, απόσυρση, αντιφατικά επικοινωνιακά μηνύματα, αναβλητικότητα);

Θέλεις να αισθάνεσαι ανώτερος/ η μέσα σε μια σχέση συγκριτικά με το άτομο που σχετίζεσαι;

Αν απάντησες έστω και σε μία ερώτηση θετικά, τότε ίσως –ακόμα και ασυνείδητα- να έχεις το ρόλο του σαδιστή όταν σχετίζεσαι ερωτικά με κάποιο άλλο άτομο.

Από την άλλη…

Νιώθεις έντονη την ανάγκη για συντροφικότητα, γι’ αυτό και συμβιβάζεσαι προκειμένου να συνάψεις μια ερωτική σχέση;

Δέχεσαι ειρωνικά και υποτιμητικά σχόλια από τον/ την σύντροφό σου, χωρίς να αντιδράς;

Πιστεύεις πολλές φορές ότι για να διατηρηθεί μια σχέση, επιβάλλονται υποχωρήσεις μόνο από τη δική σου πλευρά;

Υπάρχουν στιγμές που αναρωτιέσαι γιατί ο/ η σύντροφός σου δε σε χωρίζει από την στιγμή που φαίνεται δυσαρεστημένος/ η και ανικανοποίητος/ η από τη σχέση σας;

Θεωρείς ότι υπάρχουν φορές που η συμπεριφορά σου πυροδοτεί την αρνητική και επιθετική πλευρά του/ της συντρόφου σου και δικαιολογείς τη συμπεριφορά του;

Αν απάντησες θετικά σε μία από τις παραπάνω ερωτήσεις, τότε πολύ πιθανό να φέρεσαι μαζοχιστικά μέσα στην ερωτική σχέση.

Ο συναισθηματικός σαδομαζοχισμός ή άλλιώς τα παιχνίδια εξουσίας στην ερωτική σχέση απαιτούν δύο πλευρές προκειμένου να λάβουν χώρα: το ρόλο του σαδιστή και το ρόλο του μαζοχιστή.

Αν μία από τις δύο πλευρές αποχωρήσει, τότε η σχέση παύει να υφίσταται, καθώς δεν έχει λόγο ύπαρξης.

Ειδικότερα, ποιος θεωρείται ότι φέρεται σαδιστικά και ποιος μαζοχιστικά σε μία σχέση;

Ο σαδιστής είναι ένα άτομο που αρχικά δίνει την εντύπωση πως είναι πολύ ανεξάρτητο κι ότι δεν έχει ανάγκη τους άλλους για να ικανοποιηθεί συναισθηματικά.

Όταν εμπλέκονται σε μια συντροφική σχέση έχουν την τάση να θέλουν να κυριαρχήσουν συναισθηματικά στο άλλο άτομο, μέσα από συνεχείς ελέγχους κι επικρίσεις.

Ο ρόλος τους είθισται να είναι συμβουλευτικός, καθοδηγητικός και αυταρχικός.

Δεν είναι λίγες οι φορές που λαμβάνουν από μόνοι τους αποφάσεις και απλώς τις ανακοινώνουν στο άλλο τους μισό, χωρίς να συζητήσουν το σκεπτικό τους.

Σε περίπτωση που αντιληφθούν πως υπάρχει αντίσταση ή άρνηση από την άλλη πλευρά, λόγω του ότι φοβούνται μήπως χάσουν το συναισθηματικό έλεγχο, δρουν τιμωρητικά και χειριστικά.

Μπορεί η επιθετικότητα να λάβει διάφορες μορφές προκειμένου να επανακτήσουν τον έλεγχο, όπως είναι η δημιουργία ασαφούς συναισθηματικού κλίματος, η απειλή χωρισμού, η άρνηση της επικοινωνίας και η απόσυρση.

Σε ορισμένες πιο ακραίες περιπτώσεις μπορεί η βία να πάρει μεγαλύτερες διαστάσεις μέσα από την άσκηση ψυχολογικής, συναισθηματικής, σωματικής και σεξουαλικής βίας(Sullivan, 2006). Ποιες προσωπικότητες λοιπόν συνηθίζουν να λειτουργούν ως σαδιστές μέσα στη σχέση;

Ο σαδιστής είναι ένα άτομο που επιδιώκει πάση θυσία να φανεί και να νιώσει ανώτερο μέσα στη σχέση, ενώ στην πρασγματικότητα πρόκειται για έναν άνθρωπο με χαμηλή αυτοεκτίμηση που στο παρελθόν δεν κατάφερε να συνδεθεί συναισθηματικά στον ερωτικό τομέα με επάρκεια. Δεδομένης της τραυματικής του ιστορίας, επιζητά μέσα από την άσκηση ελέγχου να λάβει συναισθηματική ικανοποίηση με βίαιο κι επιθετικό τρόπο. Ενδεχομένως να παίζουν ρόλο κι επιπρόσθετοι παράγοντες, όπως είναι η οικογενειακή παράδοση, η αποδοχή της πατριαρχικής κουλτούρας, η αναπαραγωγή στερεοτύπων μέσα από την εκπαίδευση, τη θρησκεία και τα μέσα μαζικής επικοινωνίας.

Είναι πιο συνηθισμένο –έως αναμενόμενο- ένας άντρας να δρα σαδιστικά μέσα σε μια ερωτική σχέση, αφού εξελικτικές ψυχολογικές μέλετες έχουν καταλήξει στο συμπέρασμα πως οι γυναίκες ακόμα και ασυνείδητα είναι πιο πρόθυμες να υποταχθούν σε ένα αρσενικό με το πρόσχημα της προστασίας και της ασφάλειας. Ωστόσο, ο σαδιστικός ρόλος συναντάται και σε χειραφετημένες γυναίκες που έχουν ηγετικές και εξουσιαστικές τάσεις (Knudson-  Martin&Mahoney, 2009).

Από την άλλη, υπάρχει ο ρόλος του μαζοχιστή, ο οποίος είναι πρόθυμος να υποταχθεί γιατί αποζητά τη συντροφικότητα. Πρόκειται για άτομα πειθήνια, χαμηλών τόνων, υπάκουα και ευπροσάρμοστα με ανεπτυγμένη την ενσυναίσθηση στις ερωτικές σχέσεις, παρόλο που στην επαγγελματική τους ζωή μπορεί να είναι δυναμικά και πετυχημένα άτομα.

Παρομοίως με το σαδιστή, είναι άτομα που δεν κατάφεραν στο παρελθόν να βιώσουν συναισθηματική πληρότητα και απέκτησαν χαμηλη αυτοεκτίμηση στον τομέα των διαπροσωπικών σχέσεων. Ωστόσο, όταν υπάρχει ευκαιρία σύνδεσης με τον άλλον, ακόμα κι αν καταπιέζονται και κακοποιούνται, είναι ευχαριστημένα που υφίσταται η σχέση, έστω με αυτή τη μορφή.

Δικαιολογούν τις σαδιστικές τάσεις του άλλου με το πρόσχημα ότι είναι ένα άτομο που αποζητά την αγάπη και το ενδιαφέρον και δε διστάζουν να συνθλίψουν τις ατομικές τους ανάγκες για χάρη της διατήρησης της σχέσης. Ουσιαστικά, μέσα από τη μαζοχιστική στάση, το θύμα παρόλη τη συναισθηματική καταπίεση βιώνει και μια συναισθηματική απελευθέρωση με τη μη λήψη ευθυνών και πρωτοβουλιών (Agnew&Harman, 2019).

Ενδεχομένως και σε αυτή την περίπτωση να αναπαράγεται το γονικό μοτίβο συμπεριφοράς στη σχέση και να δημιουργούνται σχέσεις συνεξάρτησης και αλληλεξάρτησης διαγενεολογικά.Θεωρούν πως οι συγκρούσεις πρέπει να αποφεύγονται και τα προβλήματα να αποσιωπούνται για να μην επέλθει η οριστική ρήξη. Επομένως, ο φόβος της μοναξιάς είναι τόσο έντονος που δέχονται να υποχωρούν και δυσκολεύονται να οριοθετήσουν τη συμπεριφορά του/ της συντρόφου τους (Kim, Visserman&Impett, 2019).

Μπορεί επομένως μια σαδομαζοχιστική ερωτική σχέση να διατηρηθεί στο χρόνο;

Για τη διατήρηση μιας σχέσης εξουσίας με σαδομαζοχιστικά στοιχεία απαιτούνται απαραιτήτως και οι δύο πλευρές. Αν μία από τις δύο πλευρές αποχωρήσει, λόγω του ασφυκτικού συναισθηματικού κλίματος, τότε συνήθως παύει να υφίσταται.

Μάλιστα, σε περίπτωση χωρισμού, ο σαδιστής συνηθίζει να εξιδανικεύει το μαζοχιστή, παρόλο που όταν βρισκόταν σε σχέση μαζί του/ της έδειχνε να αδιαφορεί ή να υποτιμά το άτομο και να το θεωρεί δεδομένο στη σχέση.

Ακόμα και όταν δεν επέλθει χωρισμός, η επικοινωνία του ζευγαριού γίνεται τοξική και σταδιακά οδηγεί σε συναισθηματική χρεοκοπία (Rusbult&VanLange, 2003).

Τα παιχνίδια εξουσίας μπορεί αρχικά σε οποιαδήποτε μορφής σχέση να φαίνονται αναπόφευκτα με τη μορφή εντυπωσιαμού της άλλης πλευράς, αλλά η παγίωση των σαδομαζοχιστικών τάσεων σε βάθος χρόνου οδηγεί σε ανασφάλεια, ανισορροπία και χειριστικότητα και από τις δύο πλευρές (Kast, 2001).

Υπάρχει επομένως τρόπος να διατηρηθούν οι ισορροπίες σε μια ερωτική σχέση με στοιχεία εξουσίας;

Σε μια ερωτική σχέση για να διατηρηθεί η συναισθηματική ισορροπία καλό είναι να είναι να εναλλάσσονται οι ρόλοι αναλόγως με την περίσταση με το αναλαμβάνουν εναλλάξ και οι δύο ευθύνες, αλλά και να δείχνουν εμπιστοσύνη στο/ η σύντροφο.

Αντί να επιδιώκεται ένας αγώνας επίδειξης ισχύος και υπερίσχυσης του ενός έναντι του άλλου, μπορεί να είναι κοινός στόχος το συναισθηματικό μοίρασμα και η ικανοποίηση και των δύο πλευρών.

Είναι επίσης πολύ σημαντική η αποφυγή εξιδανείκευσης του άλλου, άρα ως επακόλουθο αυτού δε θα υπάρχουν παράλογες απαιτήσεις για απόλυτο έλεγχο ή για απόλυτη υποδούλωση του ενός από τους δύο (Sullivan, 2006).

Σε μια ασφαλή σχέση και τα δύο μέλη μπορούννα εκφραστούν ελεύθερα, δε φοβούνται να έρθουν σε αντιπαράθεση και να συγκρούστούν, διότι και οι δύο ενδιαφέρονται για τη βελτίωση της ποιότητας της σχέσης και κυρίαρχο συναίσθημα είναι η αγάπη και όχι η ζήλια και η δυσπιστία.

Επόμένως, αν δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις της αγάπης, της ενσυναίσθησης, της δεκτικότητας του άλλου με τα θετικά και αρνητικά του στοιχεία, της ανοιχτής επικοινωνίας και από τις δύο πλευρές, της εμπιστοσύνης και της άρσης της επιφυλακτικότητας, τότε η σχέση θα έχει ως βασικό χαρακτηριστικό την ανασφάλεια.

Στην τελική, η πιο ισχυρή μορφή κυριαρχίας είναι η αυτοκυριαρχία (Vincitquisevincit)(Blique, 2018).

Βιβλιογραφία

Agnew, C. R. & Harman, J. J. (Eds.) (2019). Advances in personal relationships: Power in close relationships. Cambridge: Cambridge University Press.

Blique, M. (2018). Νίκησε τις τοξικές σχέσεις. Επιμ.: Χ. Ξενάκη, Αθήνα: Πεδίο

Kast, V. (2001). Θύτες και θύματα: Πότε, γιατί και πώς αλλάζουν οι ρόλοι. Μτφρ.: Κ. Φουντούλη, Επιμ.: Α. Γραμμένου, Αθήνα: Θυμάρι.

Kim, J. J., Viserman, M. L. &Impett, E. A. (2019). Power in close relationships. In Agnew, C. R. & Harman, J. J. (Eds.) Advances in personal relationships: Power in close relationships. Cambridge: Cambridge University Press.

Knudson – Martin, C. & Mahoney, A. R. (Eds.) (2009). Couples, gender and power: Creating change in intimate relationships. Springer N.Y.: New York.

Rusbult, C. E. & Van Lange, P.A. (2003). Interdependence, interaction and relationships. Annual review of psychology, 54, 351 – 375.

Sullivan, O. (2006). Changing gender relations, changing families: Tracing the pace of change over time. New York: Rowan & Littlefield Publishers.

Δείτε επίσης

Αρθρο Μερόπης Τζούφη για το bullying
Αξιακή κρίση. Η κοινωνία φωνάζει, το κράτος ακούει;
Ψυχολόγοι και Κοινωνικοί Λειτουργοί σε ρόλο δυνάμεων καταστολής;
Κοινοποιήστε.

Σχετικά με Συντάκτη

Με σπουδές στην Κοινωνιολογία, στην Κοινωνική Εργασία και στην Ειδική Αγωγή, εργάσθηκε από το 1989, μεταξύ άλλων, στο Ελληνικό Κέντρο Διαπολιτισμικής Ψυχιατρικής και Περίθαλψης, στα Παιδικά Χωριά SOS Ελλάδος και στο Κέντρο Διαφοροδιάγνωσης Διάγνωσης και Υποστήριξης (ΚΕ.Δ.Δ.Υ.) Φθιώτιδος, όπου και θήτευσε ως Προϊστάμενος. Διατελεί Αιρετό μέλος του Κεντρικού Υπηρεσιακού Συμβουλίου Ειδικού Εκπαιδευτικού Προσωπικού Ειδικής Αγωγής (Κ.Υ.Σ.Ε.Ε.Π.) στο Υπουργείο Παιδείας, Πρόεδρος του Συλλόγου Ειδικού Εκπαιδευτικού Προσωπικού Ειδικής Αγωγής Στερεάς Ελλάδας (Σ.Ε.Ε.Π.Ε.Α. ΣΤΕΛΛΑ) και Αντιπρόεδρος της Ένωσης Εκπαιδευτικών Λειτουργών Ειδικής Αγωγής (ΕΝ.Ε.Λ.Ε.Α.).

Γράψτε μία απάντηση